Gayrimenkul Terimleri Sözlüğü

Gayrimenkul alırken, satarken veya kiralarken karşılaştığınız terimlerin anlamlarını sade bir dille derledik. Sözlükte 40 terim konularına göre gruplanmış olarak yer alıyor. Aradığınız bölüme hızlıca gitmek için aşağıdaki başlıkları kullanabilirsiniz.

Tapu ve mülkiyet

Tapu

Bir taşınmazın mülkiyetini ve üzerindeki hakları gösteren resmi belgedir. Tapu kayıtları Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından tutulur; taşınmazın satışı ve devri tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılır.

Kat mülkiyeti

Yapı kullanma izni (iskân) alınmış bir binadaki bağımsız bölümler (daire, dükkân vb.) üzerinde kurulan mülkiyet hakkıdır. Tapuda “kat mülkiyeti” yazması, binanın tamamlandığını ve iskânının alındığını gösterir.

Kat irtifakı

Henüz tamamlanmamış veya iskânı alınmamış bir binada, ileride oluşacak bağımsız bölümler için arsa payına bağlı olarak kurulan haktır. Bina tamamlanıp iskân alındığında kat mülkiyetine çevrilir.

Arsa payı

Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş bir binada her bağımsız bölüme düşen arsa hissesidir. Kentsel dönüşüm, ortak gider paylaşımı ve bazı vergi hesaplamalarında önem taşır.

Hisseli tapu

Bir taşınmazın birden fazla kişiye belirli oranlarda ait olduğu tapudur. Hisseli taşınmazlarda satış ve kullanım konusunda diğer hissedarların hakları dikkate alınmalıdır.

Müstakil tapu

Taşınmazın tek bir malike ait olduğunu ve sınırlarının belirli olduğunu gösteren tapudur.

Ada / parsel

Kadastro haritalarında taşınmazın yerini gösteren numaralardır. Ada, yollarla çevrili alanı; parsel ise bu alan içindeki tek bir taşınmaz bölümünü ifade eder.

Takyidat

Tapu kaydındaki kısıtlamaların genel adıdır: ipotek, haciz, şerh, beyan ve irtifak hakları gibi. Satın almadan önce tapu kaydında takyidat olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

İpotek

Bir borcun teminatı olarak taşınmaz üzerinde kurulan rehin hakkıdır. Konut kredisi kullanıldığında banka lehine ipotek kurulur; borç ödenince ipotek kaldırılır.

Haciz

Bir alacağın tahsili için icra dairesi kararıyla taşınmaz üzerine konulan kısıtlamadır. Hacizli taşınmazın satışı alıcı için risk oluşturur.

Şerh

Tapu kaydına işlenen ve üçüncü kişileri bir hak veya sözleşme konusunda uyaran kayıttır (örneğin satış vaadi şerhi, kira şerhi).

İntifa hakkı

Bir kişinin, başkasına ait taşınmazı kullanma ve ondan yararlanma hakkıdır. Mülkiyet başkasında olsa bile intifa hakkı sahibi taşınmazı kullanabilir veya kiraya verebilir.

Alan ve ölçü

Brüt m²

Net alana ek olarak duvarların, balkon ve terasların kapladığı alanı içeren ölçüdür. Bazı ilanlarda ortak alanlardan düşen pay da brüt alana eklenir.

Net m²

Bağımsız bölümün iç duvarları arasında kalan, fiilen kullanılabilen alandır. Ayrıntılar için Brüt ve Net Metrekare Farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Ortak alan

Binada tüm maliklerin ortak kullandığı merdiven, asansör, giriş holü, otopark, bahçe gibi alanlardır.

Bağımsız bölüm

Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında ayrı olarak kullanılabilen ve ayrı tapusu olabilen daire, dükkân, ofis gibi birimlerdir.

Emsal (KAKS)

Bir parsel üzerinde yapılabilecek toplam inşaat alanının parsel alanına oranıdır. Örneğin emsali 1,50 olan 1.000 m²lik arsada toplam 1.500 m² inşaat yapılabilir.

TAKS

Taban alanı kat sayısıdır; binanın zemine oturan alanının parsel alanına oranını gösterir.

Belgeler ve izinler

İmar durumu

Bir parselin hangi amaçla (konut, ticaret, tarım vb.) ve hangi yapılaşma koşullarıyla kullanılabileceğini gösteren belgedir. Belediyeden alınır.

Yapı ruhsatı

Bir yapının inşasına başlanabilmesi için belediyeden alınan izindir. Ruhsatsız yapılar hukuki ve finansal risk taşır.

İskân (yapı kullanma izin belgesi)

Yapının onaylı projeye uygun olarak tamamlandığını ve kullanılabileceğini gösteren belgedir. İskânı olmayan konutlarda kredi ve abonelik işlemlerinde sorun yaşanabilir.

Onaylı mimari proje

Belediye tarafından onaylanmış, binanın ve bağımsız bölümlerin planlarını gösteren projedir. Daire alanları ve kullanım şekli bu projeye göre kontrol edilebilir.

DASK

Doğal Afet Sigortaları Kurumu tarafından sağlanan zorunlu deprem sigortasıdır. Tapu işlemlerinde ve abonelik açılışında geçerli bir DASK poliçesi aranır.

Enerji kimlik belgesi

Binanın enerji tüketimini ve karbon salımını A–G arasında sınıflandıran belgedir.

Ekspertiz raporu

Lisanslı bir değerleme uzmanı tarafından hazırlanan ve taşınmazın piyasa değerini, hukuki ve teknik durumunu değerlendiren rapordur. Konut kredisi işlemlerinde bankalar tarafından istenir.

Alım, satım ve kiralama

Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi

Emlak işletmelerinin faaliyet gösterebilmesi için Ticaret Bakanlığından almaları gereken belgedir. Emlak Klasörü’nün yetki belge numarası 5400807’dir.

EİDS

Elektronik İlan Doğrulama Sistemi; internetteki taşınmaz ilanlarında ilan verenin kimliğini ve yetkisini e-Devlet üzerinden doğrulayan sistemdir. Ayrıntılar için EİDS rehberimizi okuyun.

Yetkilendirme sözleşmesi

Taşınmaz sahibi ile emlak işletmesi arasında yapılan; hizmetin kapsamını, süresini ve hizmet bedelini belirleyen yazılı sözleşmedir.

Hizmet bedeli (komisyon)

Emlak işletmesinin aracılık hizmeti karşılığında aldığı ücrettir. Tutarı, mevzuattaki sınırlar içinde taraflarca yazılı olarak belirlenir.

Kapora

Alım veya kiralama niyetini göstermek için verilen ön ödemedir. Şartları (iade, cayma durumu, süre) mutlaka yazılı olarak belirlenmelidir.

Satış vaadi sözleşmesi

Bir taşınmazı ileride satma ve satın alma taahhüdünü içeren sözleşmedir. Geçerli olması için noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir.

Tapu harcı

Taşınmazın satışında tapu müdürlüğüne ödenen harçtır. Genel uygulamada alıcı ve satıcı tarafından ayrı ayrı ödenir.

Döner sermaye ücreti

Tapu işlemleri sırasında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne ödenen hizmet bedelidir.

Depozito

Kira sözleşmesinde kiracının, taşınmaza verilebilecek zararlar ve ödenmeyen borçlar için güvence olarak verdiği tutardır. Konut kiralarında üst sınırı kanunla belirlenmiştir.

Kira sözleşmesi

Kiraya veren ile kiracı arasındaki kira bedeli, süre, artış ve kullanım koşullarını belirleyen sözleşmedir. Yazılı yapılması tarafları korur.

Aidat

Apartman veya sitedeki ortak giderlerin (temizlik, güvenlik, asansör bakımı, ortak elektrik vb.) karşılanması için alınan aylık bedeldir.

Finansman ve vergi

Konut kredisi

Konut satın almak için bankalardan kullanılan, genellikle taşınmaz üzerine ipotek kurularak verilen uzun vadeli kredidir.

Emlak vergisi

Taşınmaz sahiplerinin her yıl belediyeye ödediği vergidir. Taşınmazı satın aldığınız yılın ertesi yılından itibaren adınıza tahakkuk eder.

Rayiç bedel

Belediyelerce belirlenen ve emlak vergisi hesaplamasında esas alınan değerdir. Piyasa değerinden farklı olabilir.

Değer artış kazancı

Taşınmazın belirli bir süre içinde alış bedelinden daha yüksek bir bedelle satılması hâlinde ortaya çıkan ve vergiye tabi olabilen kazançtır. Süre ve koşullar mevzuata göre değişir.

İlgili rehberler

Tanımlar genel bilgilendirme amaçlıdır. Vergi, harç ve mevzuat kuralları değişebilir; işleminize özel konularda güncel düzenlemeleri kontrol edin.